చైనా ‘వాటర్ వార్ఫేర్’కు చెక్: ఈశాన్యానికి రక్షణ కవచంగా ‘అప్పర్ సియాంగ్’
హిమాలయాల్లోని సరిహద్దు నదీ జలాలను ఆయుధంగా మలుచుకుంటూ చైనా సాగిస్తున్న ప్రమాదకర ‘వాటర్ వార్ఫేర్’ (నీటి రాజకీయాలు) వ్యూహాలకు భారత్ బలమైన ప్రతివ్యూహాన్ని సిద్ధం చేసింది. బ్రహ్మపుత్ర నది ఎగువన (టిబెట్లోని యార్లుంగ్ త్సాంగ్పో) సరిహద్దుకు అత్యంత సమీపంలో చైనా దాదాపు 167 బిలియన్ డాలర్ల భారీ వ్యయంతో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద మెగా డ్యామ్ను నిర్మిస్తోంది. దిగువ ప్రాంతంలో ఉన్న భారత్, బంగ్లాదేశ్లపై వ్యూహాత్మక ఆధిపత్యం చెలాయించేందుకు, భౌగోళిక ఉద్రిక్తతల వేళ నదీ ప్రవాహాన్ని నియంత్రించేందుకు బీజింగ్ వేస్తున్న ఈ అడుగులు ఈశాన్య భారత భద్రతకు, పర్యావరణ సమతుల్యతకు తీవ్ర సవాలుగా మారాయి.
చైనా దుందుడుకు చర్యలకు చెక్ పెట్టేందుకు భారత్ అరుణాచల్ ప్రదేశ్లో ‘అప్పర్ సియాంగ్ మల్టీపర్పస్ ప్రాజెక్ట్’ (Upper Siang Multipurpose Project) నిర్మాణాన్ని అత్యంత వేగంగా ముందుకు తీసుకెళ్తోంది. సుమారు ₹1.13 లక్షల కోట్ల భారీ అంచనా వ్యయంతో రూపుదిద్దుకుంటున్న ఈ ప్రాజెక్ట్ పూర్తయితే, 11,000 మెగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యంతో భారత ఉపఖండంలోనే అతిపెద్ద జలవిద్యుత్ కేంద్రంగా అవతరించనుంది. కేవలం స్వచ్ఛ ఇంధన ఉత్పత్తి కోసమే కాకుండా, సుమారు 9 బిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్ల (BCM) నీటిని నిల్వ చేయగల సామర్థ్యంతో ఈ ప్రాజెక్టును దేశ వ్యూహాత్మక అవసరాలకు అనుగుణంగా డిజైన్ చేస్తున్నారు.

ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రధానంగా ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు ఒక ‘హైడ్రాలిక్ రక్షణ కవచం’ (Hydraulic Shield)గా పనిచేయనుంది. హిమాలయ పర్వత ప్రాంతాల్లో సంభవించే ఆకస్మిక భూకంపాల వల్ల గానీ, లేదా ఉద్రిక్త పరిస్థితుల సమయంలో చైనా ఉద్దేశపూర్వకంగా ఒక్కసారిగా భారీ ఎత్తున నీటిని విడుదల చేసినా (Artificial Flooding), ఆ విధ్వంసకర వరద తాకిడిని (Shockwave) తట్టుకుని నిలువరించే సామర్థ్యం ఈ రిజర్వాయర్కు ఉంటుంది. ఫలితంగా అస్సాం మైదానాలు ముంపునకు గురికాకుండా ఉండటమే కాకుండా, దిగువనున్న భారత్, బంగ్లాదేశ్లలోని దాదాపు 65 కోట్ల మంది ప్రజలకు వరద ముప్పు నుంచి శాశ్వత రక్షణ లభిస్తుంది.
వరదల నివారణతో పాటు, వ్యవసాయ సీజన్లలో లేదా వర్షాభావ సమయాల్లో చైనా ఎగువన నీటి ప్రవాహాన్ని అడ్డుకుని కృత్రిమ కరువు సృష్టించాలని చూస్తే, ఈ రిజర్వాయర్లో నిల్వ చేసిన నీటిని విడుదల చేసి నదీ ప్రవాహాన్ని నిరంతరం కొనసాగించే వెసులుబాటు భారత్కు దక్కుతుంది. అంతేకాకుండా, అంతర్జాతీయ జల చట్టాల ప్రకారం నదీ జలాలను ముందుగా వినియోగంలోకి తెచ్చుకున్న దిగువ దేశానికే చట్టపరమైన ప్రాధాన్యత (Prior Appropriation / Prior User Rights) లభిస్తుంది. ఈ మెగా ప్రాజెక్టు నిర్మాణం ద్వారా బ్రహ్మపుత్ర నదీ జలాలపై భారత్ తన న్యాయపరమైన హక్కులను అంతర్జాతీయ వేదికలపై తిరుగులేకుండా పటిష్టం చేసుకుంటోంది.
‘అప్పర్ సియాంగ్ ప్రాజెక్ట్’ కేవలం ఒక జలవిద్యుత్ కేంద్రం మాత్రమే కాకుండా, భారత జల సార్వభౌమాధికారానికి, సరిహద్దు భద్రతకు ఒక బలమైన రక్షణ దుర్గం. చైనా పర్యావరణ వినాశకర రాజకీయాలకు అడ్డుకట్ట వేస్తూ, బ్రహ్మపుత్ర బేసిన్లోని వ్యవసాయం, జీవవైవిధ్యం, ఆహార భద్రత దెబ్బతినకుండా ఈ ప్రాజెక్టు భరోసా కల్పిస్తుంది. భవిష్యత్ సవాళ్లను ముందుగానే అంచనా వేసి భారత్ అమలు చేస్తున్న ఈ ముందస్తు కార్యాచరణ ఈశాన్య భారతదేశ సమగ్ర సుస్థిరతకు, భద్రతకు కీలక మైలురాయిగా నిలవనుంది.


