94 వేల ప్రభుత్వ పాఠశాలలు మూతపడ్డాయా? నీతి ఆయోగ్ డేటాపై కాంగ్రెస్ రాజకీయం!
గత పదేళ్లలో దేశవ్యాప్తంగా 94,000 ప్రభుత్వ పాఠశాలలు మూతపడ్డాయని, కేంద్ర ప్రభుత్వ హయాంలో విద్యావ్యవస్థ పూర్తిగా కుప్పకూలిపోయిందని కాంగ్రెస్ పార్టీ ఇటీవల ఒక పెద్ద రాజకీయ దుమారాన్ని రేపింది. “ఇలా చదువుతుందా ఇండియా?” అంటూ నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) నివేదికలోని ఒకే ఒక్క గణాంకాన్ని తీసుకుని సోషల్ మీడియా వేదికగా విమర్శల దాడికి దిగింది. అయితే, ఒక వార్తను లేదా గణాంకాన్ని ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లేటప్పుడు కేవలం ఒక సంఖ్యను మాత్రమే చూపించడం ఎంతవరకు కరెక్ట్? ఈ 94 వేల స్కూళ్ల మూసివేత వెనుక ఉన్న అసలు వాస్తవాలను, గ్రౌండ్ రియాలిటీని నిశితంగా పరిశీలిస్తే కథ వేరేలా ఉంది.
రాజకీయ నాయకులు తమకు అనుకూలమైన డేటాను మాత్రమే ఎలా వాడుకుంటారో చెప్పడానికి ఇదొక స్పష్టమైన ఉదాహరణ. వాస్తవానికి నీతి ఆయోగ్ నివేదిక ప్రకారం, 2014-15లో దేశంలో ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ కలిపి మొత్తం 15.16 లక్షల పాఠశాలలు ఉండగా, 2024-25 నాటికి ఆ సంఖ్య 14.71 లక్షలకు మారింది. అంటే దేశవ్యాప్తంగా నికరంగా తగ్గిన పాఠశాలల సంఖ్య సుమారు 45,000 మాత్రమే. కానీ, విపక్షాలు మాత్రం కావాలనే ప్రైవేట్ స్కూళ్ల పెరుగుదలను పక్కనపెట్టి, కేవలం ప్రభుత్వ స్కూళ్లు 94,000 తగ్గాయన్న సంఖ్యను మాత్రమే హైలైట్ చేస్తూ ఒక తప్పుడు నెరేటివ్ను సెట్ చేసే ప్రయత్నం చేశాయి.
పాఠశాలల సంఖ్య ఎందుకు తగ్గిందో అర్థం చేసుకోవాలంటే ముందుగా భారతదేశ జనాభా ముఖచిత్రంలో వస్తున్న మార్పులను గమనించాలి. ఈ నివేదికలో అత్యంత కీలకమైన ఆధారం ఏమిటంటే.. గత పదేళ్లలో దేశంలో సంతానోత్పత్తి రేటు (fertility rate) గణనీయంగా పడిపోయింది. 2014-15 విద్యా సంవత్సరంలో దేశవ్యాప్తంగా పాఠశాలల్లో 26.95 కోట్ల మంది పిల్లలు నమోదు కాగా, 2024-25 నాటికి ఆ సంఖ్య 24.69 కోట్లకు పడిపోయింది. అంటే కొత్తగా బడికి వెళ్లే పిల్లల సంఖ్య ఏకంగా 2.26 కోట్లు (సుమారు 8 శాతం) తగ్గింది. చదవడానికి పిల్లలే తగ్గుతున్నప్పుడు, కొత్త స్కూళ్ల అవసరం కానీ, విద్యార్థులు లేని స్కూళ్లను నడపాల్సిన అవసరం కానీ దానంతట అదే తగ్గిపోతుంది.
ఇక మూతపడ్డాయని చెబుతున్న ప్రభుత్వ పాఠశాలల వెనుక ఉన్న మరో ప్రధాన కారణం ‘స్కూళ్ల విలీనం’ (Consolidation). చాలా గ్రామాల్లో కేవలం ఐదు లేదా పది మంది విద్యార్థులు మాత్రమే ఉన్న పాఠశాలలు అనేకం ఉన్నాయి. ఇలాంటి చిన్న స్కూళ్లకు ఒకరిద్దరు ఉపాధ్యాయులను కేటాయించి, కనీస సదుపాయాలు లేకుండా నడపడం కంటే.. వాటిని సమీపంలో ఉన్న పెద్ద పాఠశాలల్లో విలీనం చేయడం ఉత్తమమని చాలా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు భావించాయి. దీనివల్ల విద్యార్థులకు నాణ్యమైన ఉపాధ్యాయులు, సరైన తరగతి గదులు, ప్రయోగశాలలు, లైబ్రరీలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. ఇది వనరులను మెరుగ్గా వాడుకోవడమే తప్ప, పిల్లలను చదువుకు దూరం చేయడం కాదు.
ఈ పదేళ్ల కాలంలో విద్యావ్యవస్థలో వచ్చిన మరో భారీ మార్పు.. ప్రైవేట్ స్కూళ్ల వైపు తల్లిదండ్రులు మొగ్గుచూపడం. డేటా ప్రకారం 2014-15 నుండి 2024-25 మధ్య ప్రభుత్వ స్కూళ్ల సంఖ్య 11.07 లక్షల నుంచి 10.13 లక్షలకు (8 శాతం) తగ్గితే, అదే సమయంలో ప్రైవేట్ స్కూళ్ల సంఖ్య 2.88 లక్షల నుంచి 3.39 లక్షలకు (18 శాతం) పెరిగింది. ప్రజల ఆదాయ స్థాయిలు పెరగడం, తమ పిల్లలు ఇంగ్లీష్ మీడియంలో చదవాలన్న కోరిక బలంగా ఉండటంతో ప్రభుత్వ స్కూళ్లలో అడ్మిషన్లు 54.3% నుండి 49.25% కి పడిపోయాయి. అదే సమయంలో ప్రైవేట్ స్కూళ్లలో విద్యార్థుల నమోదు 31.7% నుండి 38.8% కి పెరిగింది.
పట్టణీకరణ మరియు వలసలు కూడా ఈ గణాంకాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి ప్రజలు మెరుగైన ఉపాధి కోసం పట్టణాలకు వలస వెళ్లడం వల్ల గ్రామాల్లోని ప్రభుత్వ స్కూళ్లలో విద్యార్థుల సంఖ్య క్రమంగా పడిపోయింది. అయితే, మారుమూల గిరిజన ప్రాంతాల్లో లేదా పేదరికంలో ఉన్నవారికి ప్రభుత్వ పాఠశాల మూతపడితే అది తీవ్ర నష్టమే అన్నది వాస్తవం. కానీ, ఆయా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఒకే ఆవరణలో బహుళ తరగతులను నడిపేలా తీసుకున్న ఏకీకరణ చర్యలను కాంగ్రెస్ తన విమర్శల్లో ఎక్కడా ప్రస్తావించకపోవడం గమనార్హం.
ఒక వార్తా కథనాన్ని ప్రజలకు అందించేటప్పుడు సమగ్రమైన విశ్లేషణ ఉండాలి. నీతి ఆయోగ్ తన నివేదికలో స్పష్టంగా జనాభా తగ్గుదల, స్కూళ్ల విలీనం, ప్రైవేటీకరణ వంటి అంశాలను పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గడానికి కారణాలుగా చూపించింది. కానీ, ఈ నివేదికలోని అసలు సారాంశాన్ని సౌకర్యవంతంగా దాచిపెట్టి, కేవలం “94 వేల స్కూళ్లు క్లోజ్” అనే పాయింట్ను మాత్రమే తీసుకుని పొలిటికల్ అజెండాను సెట్ చేయడం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఇది ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టించడమే అవుతుంది.
ముగింపుగా చెప్పాలంటే.. ఒక ప్రభుత్వ వైఫల్యాన్ని ఎండగట్టడం ప్రతిపక్షాల బాధ్యతే, కానీ అది వాస్తవాల పునాది మీద జరగాలి. విద్యావ్యవస్థలో నాణ్యత పెంచేందుకు జరిగిన స్కూళ్ల ఏకీకరణను, జనాభాలో వచ్చిన సహజమైన మార్పులను ‘విద్యావ్యవస్థ పతనం’గా అభివర్ణించడం సరికాదు. గణాంకాలను వాటి పూర్తి సందర్భంతో సహా ప్రజల ముందు ఉంచినప్పుడే అది నిజమైన సమాచారం అవుతుంది. లేదంటే అది కేవలం సగం నిజాలతో అల్లిన పొలిటికల్ ప్రాపగాండా మాత్రమే అవుతుంది.


