భారతదేశం ‘ఆత్మనిర్భర్ భారత్’ మరియు ‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’ (Make in India) కార్యక్రమాల ద్వారా సాంకేతిక మరియు ఎలక్ట్రానిక్ తయారీ రంగంలో ఒక ప్రపంచ స్థాయి ఉత్పాదక శక్తిగా ఎలా ఎదిగిందనేది ఒక అద్భుతమైన ప్రయాణం. 2014 సెప్టెంబర్ 25న ప్రారంభమైన మేక్ ఇన్ ఇండియా కార్యక్రమం.. విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులను (FDI) ప్రోత్సహించడమే కాకుండా, దేశాన్ని కేవలం ఒక మార్కెట్గా మాత్రమే కాకుండా డిజైనర్, ఇన్నోవేటర్ మరియు ఉత్పాదక కేంద్రంగా మార్చాలనే దృఢమైన లక్ష్యంతో మొదలైంది. కేవలం వ్యవసాయం మరియు సేవా రంగాలపై ఆధారపడకుండా పారిశ్రామిక రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం ద్వారా భారీ స్థాయిలో ఉపాధి అవకాశాలను సృష్టించడం ఈ విధానం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. గడిచిన పన్నెండేళ్ల కాలంలో అమలు చేసిన ప్రత్యేక విధానాలు, సరళీకృత పన్నులు మరియు మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి ద్వారా దేశంలో సరికొత్త సాంకేతికతల తయారీకి బలమైన పునాది పడింది.
గత 12 సంవత్సరాలలో భారత మొబైల్ మరియు ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ రంగంలో అనూహ్యమైన మరియు చారిత్రాత్మక వృద్ధి నమోదైంది. 2014కు ముందు దేశంలో వినియోగించే 80 శాతం మొబైల్ ఫోన్లు విదేశాల నుండి దిగుమతి చేసుకునే స్థితి నుంచి, నేడు ప్రపంచంలోనే రెండవ అతిపెద్ద మొబైల్ ఫోన్ ఉత్పత్తిదారుగా భారత్ అవతరించింది. 2025-26 నాటికి ఈ రంగానికి సంబంధించిన గణాంకాలు అద్భుతంగా ఉన్నాయి.
2014-15లో మొబైల్ ఫోన్ల ఉత్పత్తి కేవలం ₹18,000–18,900 కోట్ల వద్ద ఉండగా, 2025-26 నాటికి అది దాదాపు 33 రెట్లు పెరిగి అక్షరాలా ₹6.27 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంది. అలాగే మొబైల్ ఎగుమతులు కూడా 165 రెట్లు పెరిగి సుమారు ₹2.60 లక్షల కోట్లకు చేరడం విశేషం.”
ప్రస్తుతం భారతదేశంలో వినియోగిస్తున్న మొబైల్ ఫోన్లలో ఏకంగా 99.2 శాతం ఇక్కడే దేశీయంగా తయారవుతున్నవే కావడం గమనార్హం. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో మొబైల్ ఫోన్లు ఇతర సాంప్రదాయ ఉత్పత్తులను అధిగమించి దేశపు అతిపెద్ద ఎగుమతి వస్తువుగా నిలవడం ఈ అసాధారణ వృద్ధికి నిదర్శనం. మొత్తం ఎలక్ట్రానిక్స్ ఉత్పత్తి కూడా దాదాపు ఏడు రెట్లు పెరిగి ₹13.11 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంది.
ఈ మహా విజయానికి ప్రధాన కారణం కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక స్పష్టమైన ప్రణాళికతో అమలు చేసిన ఉత్పాదక ఆధారిత ప్రోత్సాహక (PLI) పథకాలు మరియు సెమీకండక్టర్ మిషన్లు. ఫేజ్డ్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ ప్రోగ్రామ్ (PMP) ద్వారా స్థానికంగా విడిభాగాల తయారీని ప్రోత్సహించారు. దీనికి తోడుగా ఎలక్ట్రానిక్ విడిభాగాలు మరియు సెమీకండక్టర్ల తయారీని పెంచేందుకు 2020లో SPECS (Scheme for Promotion of Manufacturing of Electronic Components and Semiconductors) పథకాన్ని తీసుకువచ్చారు. ఇటీవల తీసుకువచ్చిన సెమికాన్ 2.0 (Semicon 2.0) మరియు మొబైల్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్ కూడా ఇందులో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
వివిధ 14 రంగాలలో అమలు చేసిన PLI పథకాల ద్వారా ఏకంగా ₹2.40 లక్షల కోట్లకు పైగా వాస్తవ పెట్టుబడులు వచ్చాయి. దీని ఫలితంగా 2026 మార్చి 31 నాటికి 14.15 లక్షలకు పైగా ప్రత్యక్ష మరియు పరోక్ష ఉపాధి అవకాశాలు సృష్టించబడ్డాయి. అంతేకాకుండా, ఈ పథకాల ద్వారా ₹15.2 లక్షల కోట్లకు పైగా విలువైన ఎగుమతులు సాధ్యమయ్యాయి.”
ఒకప్పుడు కేవలం విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడ్డ భారత్.. నేడు సాంకేతిక రంగంలో పూర్తి స్వయంసమృద్ధి సాధించడమే కాకుండా, ఇతర దేశాలకు నాణ్యమైన ఉత్పత్తులను ఎగుమతి చేసే స్థాయికి ఎదగడం ఒక చారిత్రక ఘట్టం. విదేశీ పెట్టుబడుల సరళీకరణ, కస్టమ్స్ డ్యూటీల క్రమబద్ధీకరణ, ప్రభుత్వ కొనుగోళ్లలో మేక్ ఇన్ ఇండియా ఉత్పత్తులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వంటి నిర్మాణాత్మక నిర్ణయాలు దేశీయ పరిశ్రమల వృద్ధికి తోడ్పడ్డాయి. దిగుమతి చేసుకున్న మొబైల్ ఫోన్ల మీద గతంలో ప్రతిపక్షాలు చేసిన విమర్శలకు ఈ ప్రగతియే ఒక గట్టి సమాధానంగా నిలిచింది. ఈ పన్నెండేళ్ల ప్రయాణం భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ సప్లై చైన్లో (Global Value Chains) కీలకమైన, స్థిరమైన ఉత్పాదక కేంద్రంగా శాశ్వతంగా మార్చివేసింది.
