కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు: అప్పుల పునర్‌వ్యవస్థీకరణతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి ఊరట — ఐదేళ్లలో ఎత్తిపోసిన నీరు కేవలం 55 టీఎంసీలే!

హైదరాబాద్:

తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థపై పెను భారాన్ని మోపుతున్న ‘కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల పథకం’ రుణాల విషయంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి భారీ ఊరట లభించింది. ప్రాజెక్టు నిర్మాణం కోసం చేసిన రూ. 82,000 కోట్ల అప్పులకు సంబంధించి బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థలతో ప్రభుత్వం జరిపిన ‘రుణాల పునర్‌వ్యవస్థీకరణ’ (Loan Restructuring) చర్చలు సఫలమయ్యాయి. దీంతో వడ్డీ రేట్లు తగ్గడమే కాకుండా, నెలవారీ ఈఎంఐ (EMI) భారం సగానికి పైగా తగ్గింది. అయితే, వేల కోట్లు వెచ్చించిన ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా గత ఐదేళ్లలో కేవలం 55.43 టీఎంసీల నీటిని మాత్రమే ఎత్తిపోసినట్లు అధికారిక లెక్కలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

గతంలో కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు కోసం తీసుకున్న అప్పులపై ప్రభుత్వం 10.90 శాతం వరకు అత్యధిక వడ్డీని చెల్లించేది. అంతేకాకుండా, ఈ రుణాలను కేవలం 10 ఏళ్లలోనే తిరిగి చెల్లించాలనే కఠిన నిబంధన ఉండేది. తాజా రీ-స్ట్రక్చరింగ్ ఫలితంగా వడ్డీ రేటు 7.5 శాతానికి తగ్గింది. అలాగే, అప్పులు తీర్చే కాలపరిమితిని 10 ఏళ్ల నుంచి 25 ఏళ్లకు పొడిగించారు.

దీంతో, గతంలో ప్రతి నెలా బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థలకు (PFC, REC) అసలు, వడ్డీల కింద కడుతున్న రూ. 950 కోట్ల నుండి రూ. 1,100 కోట్ల భారం.. ఇప్పుడు నెలవారీగా రూ. 350 – 400 కోట్లకు తగ్గనుంది.

2025లో భారీ ముందస్తు చెల్లింపు (Pre-payment)

సమాచార హక్కు చట్టం (RTI) ద్వారా నీటిపారుదల శాఖ వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, ఏటేటా కాళేశ్వరం కిస్తీల భారం విపరీతంగా పెరుగుతూ వచ్చింది. ఈ క్రమంలోనే 2025లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఏకకాలంలో ఏకంగా రూ. 33,574.11 కోట్ల రుణాన్ని ముందే చెల్లించింది. మిగిలిన రూ. 27,000 కోట్ల రుణాన్ని తక్కువ వడ్డీ రేటుతో 25 ఏళ్లకు రీ-స్ట్రక్చర్ చేసుకుంది. భవిష్యత్తులో వార్షిక భారాన్ని తగ్గించుకోవడానికే ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు స్పష్టమవుతోంది.

గత ఆరేళ్లలో ప్రభుత్వం చెల్లించిన కిస్తీలు:

సంవత్సరం	చెల్లించిన మొత్తం (రూ. కోట్లలో)
2020	1,487.98
2021	3,364.65
2022	9,077.01
2023	11,873.70
2024	13,388.71
2025	33,574.11

ఖర్చు వేల కోట్లు.. వాస్తవంగా ఎత్తిపోసిన నీరు ఎంతంటే?

ఒకవైపు ప్రాజెక్టు కోసం ప్రభుత్వం ఏటా వేల కోట్లు అప్పుల కింద చెల్లిస్తుండగా, మరోవైపు ప్రాజెక్టు వినియోగంపై అసెంబ్లీ వేదికగా ఆసక్తికర వాస్తవాలు వెలుగుచూశాయి. నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి శాసనసభలో పవర్‌పాయింట్ ప్రెజెంటేషన్ ద్వారా వెల్లడించిన అధికారిక లెక్కల ప్రకారం.. ప్రాజెక్టు ప్రారంభమైన 2019 నుండి గడిచిన ఐదేళ్లలో మొత్తం కలిపి కేవలం 55.43 టీఎంసీల నీటిని మాత్రమే ఎత్తిపోశారు.

సంవత్సరాల వారీగా ఎత్తిపోసిన నీటి వివరాలు:

ఆర్థిక సంవత్సరం	ఎత్తిపోసిన నీరు (టీఎంసీలలో)
2019-20	10.5
2020-21	12.3
2021-22	15.4
2022-23	11.2
2023-24	6.0

రుణాల పునర్‌వ్యవస్థీకరణతో రాష్ట్ర ఖజానాకు తక్షణ ఉపశమనం లభించినప్పటికీ, పెట్టిన పెట్టుబడికి మరియు ప్రాజెక్టు ద్వారా అందుతున్న వాస్తవ ప్రయోజనాలకు మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసం ఇప్పుడు ప్రధాన చర్చనీయాంశంగా మారింది.