హిమాలయాలు… కేవలం మంచు కొండలు మాత్రమే కాదు, అవి రహస్యాల పుట్టలు. ఆ మంచు దుప్పటి కింద ఎన్నో ఆధ్యాత్మిక అద్భుతాలు దాగి ఉన్నాయి. అలాంటి ఒక అద్భుతమే, కేదార్నాథ్ మార్గంలో, రుద్రప్రయాగ్ జిల్లాలో నిశ్శబ్దంగా నిలిచి ఉన్న ‘త్రియుగీ నారాయణ’ ఆలయం.
ఇది మామూలు ఆలయం కాదు. సృష్టికే ఆదర్శంగా నిలిచిన ఆది దంపతులు—శివపార్వతులు—ఒక్కటైన పవిత్ర వేదిక. ఆ పెళ్లికి సాక్ష్యంగా వెలిగించిన అగ్ని, మూడు యుగాలైన ఇంకా ఆరిపోకుండా మండుతూనే ఉందంటే ఆశ్చర్యం కలగకమానదు!
అసలు కథ: వైరాగ్యం నుండి వివాహం వరకు
పురాణాల పేజీలను వెనక్కి తిప్పితే… దక్ష యజ్ఞంలో సతీదేవి ఆత్మాహుతి తర్వాత, పరమశివుడు తీవ్రమైన వైరాగ్యంలోకి వెళ్లిపోయాడు. లోకమంతా శూన్యం ఆవరించింది. ఆ సమయంలోనే పార్వతీ దేవి, శివుడిని పతిగా పొందడానికి కఠోర తపస్సు చేసింది. ఆమె భక్తికి, ప్రేమకు కరిగిన బోళాశంకరుడు వివాహానికి అంగీకరించాడు.
హిమవంతుని రాజధాని అయిన ఈ ప్రాంతమే ఆ కళ్యాణానికి వేదికైంది. అప్పుడు ఈ ప్రాంతం భూలోక వైకుంఠంలా మారిపోయింది. ముక్కోటి దేవతలు, ఋషులు ఈ వేడుకను కళ్లారా చూడడానికి తరలివచ్చారు.
విష్ణువే సోదరుడు… బ్రహ్మయే పురోహితుడు
ఈ వివాహంలో బంధాలు, బాధ్యతలు కూడా దైవికమే.
- సోదరుడిగా విష్ణువు: పార్వతీ దేవికి అన్నగా వ్యవహరించి, సాక్షాత్తు శ్రీ మహావిష్ణువు కన్యాదానం చేశారు.
- పురోహితుడిగా బ్రహ్మ: సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మ దేవుడు స్వయంగా పౌరోహిత్యం వహించి, వివాహ క్రతువును నడిపించారు. ఆయన కూర్చున్న ప్రదేశమే నేటికీ **’బ్రహ్మ శిల’**గా పూజలందుకుంటోంది.
అఖండ ధుని: ఆరిపోని అగ్ని సాక్షి
ఈ ఆలయం పేరులో “త్రియుగీ” (మూడు యుగాలు) అని ఉండటానికి ప్రధాన కారణం ఇక్కడి హోమ గుండం. శివపార్వతుల వివాహ సమయంలో, సప్తపది కోసం వెలిగించిన అగ్నిని ‘అఖండ ధుని’ అంటారు. త్రేతాయుగం నాటి ఆ అగ్ని, ద్వాపర యుగం దాటి, నేటి కలియుగంలో కూడా ఇంకా ప్రజ్వరిల్లుతూనే ఉంది.
భక్తులు ఈ అగ్నిగుండంలో ఎండు కట్టెలను (సమిధలు) సమర్పిస్తారు. ఇక్కడి బూడిదను ప్రసాదంగా నుదుటిన ధరిస్తే, దాంపత్య సమస్యలు తొలగిపోతాయని, అవివాహితులకు త్వరగా పెళ్లి జరుగుతుందని ఇక్కడి ప్రజల ప్రగాఢ విశ్వాసం.
పవిత్ర జల తీర్థాలు
ఆనాడు పెళ్లికి వచ్చిన దేవతలు, ఋషుల కోసం విష్ణుమూర్తి ఇక్కడ నాలుగు నీటి కుండాలను సృష్టించారు.
- రుద్ర కుండం: స్నానమాచరించడానికి.
- విష్ణు కుండం: పాప ప్రక్షాళన కోసం.
- బ్రహ్మ కుండం: ఆచమానం చేయడానికి.
- సరస్వతి కుండం: దీని నీటి మూలం ఎవరికీ తెలియదు. ఇది సరస్వతీ దేవి అనుగ్రహం అని భావిస్తారు.
యాత్రా విశేషాలు: అక్కడికి చేరుకోవడం ఎలా?
ఉత్తరాఖండ్లోని సోన్ప్రయాగ్ ఈ యాత్రకు ముఖద్వారం. అక్కడి నుండి 12 కిలోమీటర్ల దూరంలో, సముద్ర మట్టానికి సుమారు 1,980 మీటర్ల ఎత్తులో ఈ ఆలయం ఉంది.
- ప్రయాణం: సోన్ప్రయాగ్ నుండి షేర్ టాక్సీలు అందుబాటులో ఉంటాయి. లేదా 5 కిలోమీటర్ల ట్రెక్కింగ్ ద్వారా, దట్టమైన అడవుల గుండా, పక్షుల కిలకిలారావాల మధ్య నడుచుకుంటూ వెళ్లడం ఒక అద్భుతమైన అనుభూతి.
- సమయం: మే నుండి జూన్ వరకు, మరియు సెప్టెంబర్ నుండి నవంబర్ వరకు సందర్శించడానికి అనువైన సమయం. చలికాలంలో ఇక్కడ మంచు కురుస్తుంది, అప్పుడు ఈ ఆలయం ఒక శ్వేత వర్ణపు కోటలా కనిపిస్తుంది.
త్రియుగీ నారాయణ కేవలం ఒక పర్యాటక ప్రాంతం కాదు. అది భారతీయ సంస్కృతిలో వివాహ బంధానికి ఉన్న పవిత్రతకు నిలువుటద్దం. ఆధునికత ఎంత పెరిగినా, మూడు యుగాల నాటి అగ్ని సాక్షిగా నిలిచిన ఆ క్షేత్రం, మనకు మన మూలాలను గుర్తుచేస్తూనే ఉంటుంది.
జీవితంలో ఒక్కసారైనా ఆ దివ్య దంపతుల ఆశీస్సులు పొందడానికి, ఆ అఖండ అగ్నిని దర్శించడానికి అక్కడికి వెళ్లాల్సిందే!