ఢిల్లీ నుండి ఇంద్రప్రస్థకు: ఒక చారిత్రక పునరుజ్జీవనం?

న్యూఢిల్లీ:భారత దేశ రాజధాని ఢిల్లీ పేరు మార్పుపై ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా ఆసక్తికరమైన చర్చ జరుగుతోంది. శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన ఈ నగరాన్ని, మహాభారత కాలం నాటి ‘ఇంద్రప్రస్థ’ (Indraprastha) గా మార్చాలనే ప్రతిపాదన ఇప్పుడు తెరపైకి వచ్చింది. ఇది కేవలం ఒక పేరు మార్పు మాత్రమే కాదు, భారతీయ సాంస్కృతిక మూలాలను (Cultural Roots) వెలికితీసే ఒక చారిత్రక నిర్ణయంగా విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

చారిత్రక నేపథ్యం: మహాభారతానికి సాక్ష్యం

చరిత్రకారులు మరియు పురావస్తు శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం, ప్రస్తుత ఢిల్లీ ఒకప్పుడు పాండవుల రాజధాని అయిన ఇంద్రప్రస్థ నగరమే.

ఖాండవప్రస్థం నుండి ఇంద్రప్రస్థకు:మహాభారత గాధలో, పాండవులు కౌరవుల నుండి విడిపోయిన తర్వాత, శ్రీకృష్ణుడి సూచన మేరకు యమునా నది తీరంలో ఉన్న అటవీ ప్రాంతమైన ‘ఖాండవప్రస్థాన్ని’ దహించి, అక్కడ దేవేంద్రుడి అమరావతిని తలపించేలా అద్భుతమైన నగరాన్ని నిర్మించారు. అదే ‘ఇంద్రప్రస్థ’.
పురావస్తు ఆధారాలు: ఢిల్లీలోని ‘పురానా కిలా’ (Old Fort) ప్రాంతంలో జరిపిన తవ్వకాల్లో మౌర్యులకు పూర్వం నాటి అవశేషాలు లభించాయి. ఇవి ఇంద్రప్రస్థ నగర ఉనికిని బలపరుస్తున్నాయని చరిత్రకారులు చెబుతుంటారు.

సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం (Cultural Renaissance)

వలస పాలనలోనూ, మొఘల్ దండయాత్రల సమయంలోనూ భారతదేశంలోని అనేక నగరాల పేర్లు మార్చబడ్డాయి. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన 75 ఏళ్ళ తర్వాత, ఆ వలసవాద ఛాయలను వదిలించుకుని (Decolonization), మన ప్రాచీన వైభవాన్ని తిరిగి స్థాపించుకోవాలనే కాంక్ష ఇప్పుడు బలంగా వినిపిస్తోంది.

1. అస్తిత్వ ప్రతీక: ఢిల్లీ అనే పేరు కంటే, ‘ఇంద్రప్రస్థ’ అనేది భారతీయుల భావోద్వేగాలకు, ఇతిహాసాలకు దగ్గరగా ఉంటుంది.
2. వారసత్వ పరిరక్షణ: భావి తరాలకు మన పురాణ చరిత్రను, పూర్వీకుల గొప్పతనాన్ని తెలియజేయడానికి ఈ మార్పు దోహదపడుతుంది.

ఎందుకు ఇప్పుడు?

ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాలు తమ నగరాల పేర్లను వాటి అసలు సంస్కృతికి తగ్గట్టుగా మార్చుకుంటున్నాయి (ఉదాహరణకు: టర్కీ ‘తుర్కియే’గా మారడం). అదే విధంగా, ప్రపంచ పటంలో భారతదేశం విశ్వగురువుగా ఎదుగుతున్న ఈ తరుణంలో, రాజధాని పేరు కూడా మన సనాతన ధర్మాన్ని ప్రతిబింబించేలా ఉండాలనే వాదనకు బలం చేకూరుతోంది.

ముగింపు

పేరు మార్పు అనేది పరిపాలనా పరమైన నిర్ణయమే అయినప్పటికీ, దాని ప్రభావం దేశ ప్రజల మనోభావాలపై తీవ్రంగా ఉంటుంది. ఢిల్లీని ‘ఇంద్రప్రస్థ’గా మార్చడం ద్వారా, మనం ఆధునికత వైపు అడుగులు వేస్తూనే.. మన చారిత్రక మూలాలను సగర్వంగా స్మరించుకున్నట్లవుతుంది. ఈ చారిత్రక మలుపు భారతీయ ఆత్మగౌరవానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుందనడంలో సందేహం లేదు.